BS từ CHLB Nga: Những phương pháp, kỹ thuật trị liệu vô cùng độc đáo hỗ trợ bệnh trầm cảm

Ông Thân Đức Tài, bác sĩ Đông y, Giám đốc Trung tâm Trị liệu và Y học Cổ truyền Việt Nam tại Moscow, chia sẻ rằng ông quan tâm đặc biệt đến các phương pháp trị liệu tổng hợp mà Chuyên gia Nguyễn Mạnh Quân đang triển khai tại Việt Nam. Là một nhà trị liệu có trung tâm hợp pháp ở nước ngoài, từng tham gia nhiều hội thảo quốc tế về sức khỏe và là thành viên của Hiệp hội các Nhà trị liệu Quốc tế, ông nhìn nhận đây là lĩnh vực mà nhiều nhà trị liệu Đông – Tây y đều đang tìm cách tiếp cận.

Theo ông, các rối loạn tâm lý, trầm cảm và rối loạn cảm xúc là nhóm vấn đề rất khó xử lý nếu chỉ tiếp cận bằng một chiều. Người bệnh không chỉ có triệu chứng cơ thể, mà còn có sự suy giảm ý chí sống, mất hy vọng, mất động lực, rối loạn giấc ngủ, rối loạn cảm xúc và nhiều khi mất kết nối với gia đình, công việc, xã hội. Vì vậy, một phương pháp hỗ trợ hiệu quả cần nhìn con người như một hệ thống toàn diện gồm cơ thể, cảm xúc, nhận thức, niềm tin, môi trường sống và khả năng tự điều chỉnh bên trong.

Trầm cảm không chỉ là buồn bã

Trầm cảm là một rối loạn sức khỏe tâm thần nghiêm túc, khác với cảm giác buồn thoáng qua. NIMH mô tả trầm cảm là bệnh có thể gây các triệu chứng nặng ảnh hưởng đến cách một người cảm thấy, suy nghĩ và xử lý các hoạt động hằng ngày như ngủ, ăn hoặc làm việc; các yếu tố di truyền, sinh học, môi trường và tâm lý đều có thể tham gia vào bệnh cảnh. (National Institute of Mental Health)

WHO cũng nhấn mạnh rằng trầm cảm là một rối loạn phổ biến, có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng học tập, làm việc, quan hệ xã hội và chất lượng sống. Người trầm cảm có thể mất hứng thú, giảm năng lượng, rối loạn giấc ngủ, thay đổi ăn uống, giảm tập trung, cảm giác tội lỗi, vô vọng hoặc có ý nghĩ tự tử. (World Health Organization)

Vì vậy, khi bác sĩ Thân Đức Tài nói rằng bệnh nhân trầm cảm không chỉ cần “uống thuốc” mà cần một hướng tiếp cận sâu hơn, có thể hiểu theo nghĩa khoa học là: trầm cảm thường cần điều trị đa mô thức, bao gồm đánh giá chuyên môn, trị liệu tâm lý, thuốc khi phù hợp, hỗ trợ gia đình, thay đổi lối sống, cải thiện giấc ngủ, quản lý stress và phục hồi ý nghĩa sống.

Thuốc chống trầm cảm: cần hiểu đúng, không phủ nhận và không tuyệt đối hóa

Trong chia sẻ gốc, ông Thân Đức Tài phê phán việc chỉ dùng thuốc mà không giải quyết gốc rễ tâm lý. Cần diễn đạt thận trọng hơn: thuốc chống trầm cảm có vai trò quan trọng trong nhiều trường hợp, đặc biệt với trầm cảm vừa đến nặng, trầm cảm tái phát, trầm cảm kèm nguy cơ tự tử hoặc suy giảm chức năng nghiêm trọng. Tuy nhiên, thuốc không phải lúc nào cũng đủ nếu người bệnh vẫn sống trong stress kéo dài, cô lập, mất ngủ, sang chấn tâm lý, niềm tin tiêu cực hoặc không có hỗ trợ tâm lý phù hợp.

NIMH cho biết các hướng điều trị trầm cảm hiện có gồm thuốc, liệu pháp trò chuyện và kích thích não; đồng thời nghiên cứu hiện đại đang tìm cách cá nhân hóa điều trị vì không có một phương pháp duy nhất phù hợp cho mọi người. (National Institute of Mental Health)

Do đó, cách tiếp cận khoa học không phải là “thuốc không chữa được trầm cảm”, mà là: thuốc có thể rất cần thiết trong nhiều trường hợp, nhưng điều trị trầm cảm thường đạt hiệu quả tốt hơn khi được cá nhân hóa và kết hợp với can thiệp tâm lý – xã hội, kỹ năng tự điều hòa, chăm sóc giấc ngủ, phục hồi lối sống và hỗ trợ cộng đồng.

Vì sao nhiều gia đình tìm đến tâm linh?

Ông Thân Đức Tài nhận xét rằng khi rối loạn tâm lý kéo dài mà điều trị chưa hiệu quả, nhiều gia đình dễ tìm đến cúng bái, đức tin hoặc các giải pháp tâm linh. Hiện tượng này có thể được hiểu theo góc nhìn xã hội học và tâm lý học sức khỏe: khi y học chưa đem lại kết quả như mong đợi, gia đình thường tìm kiếm ý nghĩa, hy vọng, sự trấn an và một hệ giải thích khác cho nỗi đau của người thân.

Điều này không nên bị xem thường, vì đức tin và cộng đồng có thể đem lại sự nâng đỡ tinh thần cho một số người. Tuy nhiên, khi trầm cảm có biểu hiện nặng, đặc biệt có ý nghĩ tự tử, bỏ ăn, mất ngủ nặng, hoang tưởng, kích động hoặc suy kiệt, người bệnh cần được chăm sóc y khoa và sức khỏe tâm thần chuyên nghiệp. Tâm linh, nếu có, chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ tinh thần, không thay thế điều trị.

Trị liệu tổng hợp: Tâm lý – thân thể – Đông y – Tây y

Theo bác sĩ Thân Đức Tài, điểm đặc biệt trong phương pháp của Chuyên gia Nguyễn Mạnh Quân là sự kết nối giữa tâm lý, tâm linh, Đông y và Tây y. Có thể diễn giải khoa học hơn rằng đây là một hướng trị liệu tích hợp thân – tâm, trong đó người bệnh không chỉ được nhìn qua triệu chứng sinh học, mà còn qua trạng thái cảm xúc, niềm tin, stress, lối sống, ký ức, hệ thần kinh tự chủ và khả năng tự điều chỉnh.

Trong mô hình hiện đại, các can thiệp thân – tâm như thư giãn sâu, thôi miên trị liệu, tự thôi miên, hướng dẫn hình dung, thở chậm, thiền, trị liệu nhận thức – hành vi, trị liệu cảm xúc và các thực hành điều hòa stress đều có thể ảnh hưởng đến cảm xúc, giấc ngủ, đau, mức độ căng thẳng và khả năng phục hồi. NCCIH cho biết thôi miên đã được nghiên cứu trong nhiều bối cảnh như đau, lo âu trước thủ thuật, hội chứng ruột kích thích, đau đầu, PTSD và cai thuốc, dù mức độ bằng chứng khác nhau theo từng tình trạng. (NCCIH)

Cơ chế khoa học khả dĩ của trị liệu thân – tâm trong trầm cảm

Trầm cảm thường đi kèm sự rối loạn trong nhiều hệ thống: giấc ngủ, stress, chú ý, cảm xúc, động lực, hệ thần kinh tự chủ và quan hệ xã hội. Khi người bệnh được hướng dẫn thư giãn sâu, làm việc với cảm xúc, thay đổi lời nói nội tâm, tái cấu trúc niềm tin tiêu cực và khôi phục cảm giác an toàn trong cơ thể, hệ thần kinh có thể giảm trạng thái cảnh giác kéo dài.

Các kỹ thuật như tự thôi miên, hình dung tích cực và ám thị trị liệu có thể giúp người bệnh chuyển chú ý khỏi vòng lặp suy nghĩ tiêu cực, tăng cảm giác kiểm soát, kích hoạt hình ảnh phục hồi và làm dịu phản ứng căng thẳng. EFT hoặc các kỹ thuật giải tỏa cảm xúc có thể hỗ trợ người bệnh gọi tên cảm xúc, tiếp xúc với nỗi đau trong trạng thái an toàn hơn, giảm né tránh và làm mềm phản ứng cơ thể đi kèm ký ức hoặc stress.

Các cơ chế này không có nghĩa trị liệu thân – tâm “chữa khỏi” mọi ca trầm cảm. Chúng cho thấy vì sao những phương pháp này có thể có vai trò bổ trợ trong một kế hoạch điều trị toàn diện, đặc biệt với người có stress kéo dài, mất ngủ, cảm xúc bị dồn nén, đau mãn tính, lo âu hoặc cảm giác mất ý nghĩa sống.

Giá trị quan sát của bác sĩ Thân Đức Tài

Trong ba ngày trực tiếp tham gia khóa học, bác sĩ Thân Đức Tài cho biết ông quan sát kỹ kỹ thuật, hành vi giảng dạy, nội dung kiến thức và kết quả thực hành của học viên. Từ góc nhìn của một nhà trị liệu đã làm việc ở nước ngoài, ông đánh giá các kỹ thuật này độc đáo và có giá trị vì không dừng lại ở lý thuyết, mà tạo ra trải nghiệm thực hành trực tiếp cho học viên.

Điểm đáng chú ý trong lời nhận xét của ông là sự nhấn mạnh vào tính tổng hợp. Với các rối loạn như trầm cảm, nếu chỉ nhìn bằng một hệ quy chiếu duy nhất, người trị liệu dễ bỏ sót nhiều lớp nguyên nhân. Tây y có thế mạnh trong chẩn đoán, thuốc, cấp cứu, điều trị rối loạn nặng và nghiên cứu lâm sàng. Đông y có truyền thống nhìn cơ thể như một hệ cân bằng. Tâm lý trị liệu làm việc với nhận thức, cảm xúc, hành vi và ký ức. Các phương pháp thân – tâm làm việc với trạng thái thần kinh, thư giãn, hơi thở và cảm giác an toàn. Khi biết phối hợp thận trọng, các lớp này có thể bổ sung cho nhau.

Trích cảm nhận của bác sĩ Thân Đức Tài

“Tôi khẳng định rằng những lĩnh vực mà Thầy Quân đang làm tại Việt Nam, chính là lĩnh vực mà các nhà trị liệu chúng tôi đang vô cùng quan tâm và chưa làm được.”

“Đối với những căn bệnh ở dạng rối loạn tâm lý, trầm cảm và rối loạn cảm xúc… chúng tôi cũng chưa tìm ra bất cứ một giải pháp nào để làm cho những người này khỏi bệnh thực sự.”

“Lĩnh vực mà cả hai ngành Đông và Tây y chúng tôi bên đó đang rất quan tâm và tìm cách để tiếp cận chính là ngành trị liệu tổng hợp mà Thầy Quân đang làm.”

“Những phương pháp của Thầy Quân không hẳn là của Đông y, mà cũng không hẳn là của Tây y, mà là một phương pháp tổng hợp được kết nối giữa tâm lý, tâm linh, Đông y và Tây y.”

“Bằng những kinh nghiệm của một nhà trị liệu mà tôi đã có và những điều mà tôi đã được trực tiếp trải nghiệm trong ba ngày học, tôi khẳng định rằng những phương pháp và những kỹ thuật trị liệu của Thầy Quân là vô cùng độc đáo và rất có giá trị.”

Ý nghĩa thực tiễn của bài viết

Bài viết này có giá trị ở chỗ đặt ra một vấn đề rất thực tế: nhiều người trầm cảm không chỉ cần thuốc, cũng không chỉ cần lời khuyên. Họ cần một hệ hỗ trợ đủ sâu để chạm đến giấc ngủ, cảm xúc, nỗi sợ, ký ức, niềm tin, thân thể, gia đình và ý nghĩa sống. Một phương pháp trị liệu tổng hợp, nếu được thực hiện có đạo đức, có giới hạn chuyên môn và phối hợp với y khoa khi cần, có thể giúp người bệnh chủ động hơn trong quá trình phục hồi.

Tuy nhiên, cần giữ ranh giới khoa học rõ ràng. Không nên tuyên bố bất kỳ phương pháp nào “chữa khỏi trầm cảm” cho mọi trường hợp. Trầm cảm là bệnh lý có nhiều mức độ. Có người đáp ứng tốt với trị liệu tâm lý, có người cần thuốc, có người cần nhập viện, có người cần can thiệp khẩn cấp khi có nguy cơ tự tử. Vì vậy, trị liệu tổng hợp nên được xem là hướng hỗ trợ và bổ trợ, không thay thế bác sĩ tâm thần, nhà tâm lý lâm sàng hoặc điều trị y khoa khi có chỉ định.

Lưu ý y khoa và an toàn

Người có trầm cảm kéo dài, mất ngủ nặng, suy giảm chức năng, ý nghĩ tự hại, ý nghĩ tự tử, hoang tưởng, kích động, bỏ ăn, lạm dụng rượu hoặc chất kích thích cần được đánh giá bởi bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần. NIMH khuyến nghị nếu một người đang có ý nghĩ tự tử hoặc khủng hoảng, cần liên hệ đường dây hỗ trợ khủng hoảng hoặc cấp cứu tại địa phương ngay lập tức. (National Institute of Mental Health)

Các phương pháp như thôi miên trị liệu, tự thôi miên, EFT, thư giãn sâu, ám thị tích cực và điều hòa cảm xúc có thể hỗ trợ giảm stress, cải thiện giấc ngủ, tăng cảm giác kiểm soát và hỗ trợ phục hồi thân – tâm ở một số người. Chúng không thay thế chẩn đoán, thuốc, trị liệu tâm lý có bằng chứng, điều trị tâm thần, nhập viện hoặc can thiệp khẩn cấp khi cần thiết.

Chương trình liên quan: Haruva – Khơi Nguồn Sức Sống Mới
Định hướng: Trị liệu tổng hợp thân – tâm, tự thôi miên, EFT, thư giãn sâu, điều hòa cảm xúc
Hotline: 0904.606.965
Email: chualanhkhongdungthuoc@gmail.com

Unter der Vietnam Federation of UNESCO Associations bildet das Zentrum in speziellen Methoden zur Gesundheitsförderung, Prävention und unterstützenden Behandlung körperlicher und seelischer Beschwerden aus. Außerdem bietet es Schulungen in Lernmethoden, Denkweisen und angewandter Psychologie für Kommunikation, Business, Verhandlung und Verkauf an.

© 2026 Trị Bệnh Không Dùng Thuốc. All rights reserved.

Heile deinen Geist

Kontakt

Adresse: Kultur- und Sportzentrum, Yen Phu Ward, Nr. 1/15, Gasse 189, An Duong Straße, Bezirk Tay Ho, Hanoi.

Hotline: 0904.606.965